Hồn Việt

THỜI GIAN LÀ VÀNG

Mời dùng Trà

Quà cô Bích Vân tặng

02i

VIOLET MỪNG XUÂN

Quà chị Tươi Nguyễn

Ôn thi Toán THPT



Ảnh ngẫu nhiên

Video_13cailuongEnglish.flv Violet_giao_luuloan.swf Thien_nguyen_viole.swf Mungxuan.swf Happy_new_year.swf Down_on_the_farm__Bai_hat_thieu_nhi_tieng_Anh.swf Nguoi_Ve_Tham_Que__Beat_YeuCaHatcom.mp3 Videoplayback_.flv 31VVQ.flv Be_nhay_nhu_nguoi_lon.flv Newyear20151.swf Images_31.jpg Tim_em_loan.swf Nhmoi.swf NEU3.flv Neu_em_la.flv DC_loan_BCKT.swf Thammyhanquocjwgiamgiadacbietmung831.jpg CUUNON_CHUC_TET.swf

Tài nguyên dạy học

Lời hay ý đẹp

Hỗ trợ trực tuyến

  • (Mrs. Hoa)

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thời Tiết

    Thủ đô Hà Nội
    Hà Nội

    THÂN THƯƠNG CHÀO ĐÓN

    2 khách và 0 thành viên

    Đinh Tỵ thân yêu

    Một chút trong cuộc đời

    Con đường kỉ niệm

    TIỆN ÍCH ONLINE

    Kết nối yêu thương

    Đọc báo giúp bạn

    Thư giãn

    Đọc báo Online

    vui cùng ngoại hạng

    Vu lan nhớ MẸ

    Gốc > Văn - Thơ > Vườn thơ > Thơ và những lời bình >

    Bàn về hai câu kết bài thơ THU ĐIẾU

     tnnguyenimagesnk_images

    Bàn về hai câu kết trong bài thơ:

    Thu điếu của Nguyễn Khuyến.

    ( Đã đăng ở Tạp chí TGTT số 93,94 tháng 11,12-2009)

    Trong thể thơ Thất ngôn  bát Đường luật, tác giả muốn gửi gắm tâm sự của mình  chủ yếu là nằm trong hai câu kết.

      Trong Đường thi yêu cầu: " Mạch kị lộ, ý kị nông; Thi tại ngôn ngoại" là thước đo chủ yếu giá trị của thi phẩm và tài năng của thi sỹ.  Với chùm ba bài thơ về mùa thu của Nguyễn Khuyến, có lẽ hai câu kết trong bài: “Thu điếu”, tâm sự của cụ được diễn tả một cách kín đáo và hay hơn cả:

                                          Tựa gối ôm cần lâu chẳng được

                                          Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

          Trong cách hiểu xưa nay của nhiều người, có nhiều bài viết, nhiều giáo viên giảng dạy bài thơ này, khi phân tích 2 câu kết đều chỉ nói qua, hoặc lí giải chưa thấu đáo, nên chưa có sức thuyết phục.

          Trong bài viết này tôi thử mạnh dạn đưa ra một cách lý giải mới, giải mã ý nghĩa hai câu kết nêu trên qua việc so sánh với một câu ca dao cổ,  với cuộc đời và với phong cách của cụ Tam nguyên.

         Trong ca dao cổ của nước ta có câu:

                                          Nước trong cá chẳng ăn mồi

                                 Anh đừng câu mà nhọc, bạn đừng ngồi mà khuya.

           Câu ca dao này tôi không phân tích ở góc độ tình yêu trai gái mà chỉ thuần tuý nói về việc đi câu. Một kinh nghiệm khi đi câu cá là: Nước trong (thì) cá chẳng ăn mồi, nên anh đi câu chỉ là một việc vô ích, không có kết quả.

          Trong câu ca dao này, cũng như câu Tựa gối ôm cần lâu chẳng được của bài Thu điếu với mặt “ nước trong veo” ấy đều có ý khuyên người đi câu nên ra về. Ngược lại trong câu Cá đâu đớp động dưới chân bèo ta thấy âm thanh của tiếng cá đớp mồi là âm thanh báo hiệu cho người đi câu là có cá, cá đang đớp mồi, tức là cá đang đói, chủ ý muốn khuyên người đi câu nên ở lại.

              Trong cuộc đời mình, cụ Tam nguyên đã từng diễn ra vài ba lần chuyện ra rồi về, về rồi ra. Cụ đã từng mười năm: “Tựa gối ôm cần”, cụ ra giúp đời như thế cũng có thể gọi là: “lâu(Từ 1871 đến 1884, trong đó có ba năm về chịu tang) nhưng kết quả: “Chẳng được” bao nhiêu. Cụ đành bất lực trước cuộc đời. Năm 1884, Nguyễn Khuyến sau: “Mười năm gió bụi trở về nhà” (Hoàn gia tác) cụ trở về vườn Bùi ẩn dật mấy năm. Sau đó, vạn bất đắc dĩ cụ lại ra làm gia sư cho gia đình Hoàng Cao Khải. Cuối cùng, cụ lại trở về quê cũ nương thân, rồi trút hơi thở cuối cùng ở đó.

         Ta thật sự cảm thông và chia sẽ về cái tâm sự giằng xé, nỗi trở trăn nên về hay nên ở của một kẻ sỹ sinh bất phùng thời như cụ.

         Trong thơ của mình, Nguyễn Khuyến vẫn thường mượn tiếng loài vật để gửi gắm tâm sự sâu kín.

        Đó là tiếng ngỗng trời:

                                 Mấy chùm trước dậu hoa năm ngoái

                                 Một tiếng trên không, ngỗng nước nào.

                                                                                 (Thu vịnh)

           Sự thúc dục của tiếng con chim chích choè đã làm xao động tâm tư Nguyễn Khuyến, như thúc dục nhà thơ nên ra về hay nên ở lại:             

                                   Văng vẳng tai nghe tiếng chích choè

                                 Lặng đi kẻo động khách làng quê.

                                 (…) Lại còn giục giã về hay

                                 Đôi gót phong trần vẫn khoẻ khoe.

     (Về hay ở)

              Đó là tiếng khắc khoải: “Tiếc xuân … nhớ nước” của chim cuốc:

                                 Năm canh máu chảy đêm hè vắng

                                 Sáu khắc hồn tan, bóng nguyệt mờ

                                 Có phải tiếc xuân mà đứng gọi

                                 Hay là nhớ nước vẫn nằm mơ.

                                                                       (Cuốc kêu cảm hứng)

           Rõ ràng qua các âm thanh của loài vật kể trên, ta dễ nhận ra tâm sự của nhà thơ hơn là tiếng cá đớp động dưới chân bèo trong bài thơ Thu điếu. Tiếng cá đớp mồi ở đây không chỉ là một tiếng thu dân giã, thân quen của làng quê, gợi cho ta một hoài niệm đẹp về đất nước, quê hương mà đằng sau âm thanh đó là cả một nỗi niềm sâu kín, khó tả của nhà thơ. Âm thanh này ít có giá trị miêu tả, mà chủ yếu là sự giải bày kín đáo tâm sự sâu lắng của nhà thơ, đó là: Yêu nước, thương nhà nhưng bất lực trước thời cuộc. Tiếng cá đớp mồi phải chăng là tiếng gọi của cuộc đời thúc dục cụ Tam nguyên Yên Đỗ ra giúp dân, giúp nước.

              Hai câu kết của bài thơ Thu điếu, qua hình ảnh người câu cá, qua âm thanh của tiếng cá đớp mồi, ta thấy được tâm sự sâu kín của nhà thơ Nguyễn Khuyến; thấy được sự bất lực của một vị quan triều Nguyễn trước cuộc đời ngang trái; thấy được tấm lòng yêu nước thương dân, cũng như nỗi niềm day dứt, giằng xé trước cái đạo xuất thời - xử thế của một kẻ sỹ.

                                                                     Đức Thọ, ngày 20 tháng 3 năm 2009.

                                                                                 Trần Quốc Thường


    Nhắn tin cho tác giả
    Trần Quốc Thường @ 21:19 02/07/2010
    Số lượt xem: 781
    Số lượt thích: 0 người
    Avatar
    Tâm sự thầm kín của nhà thơ, bất lực trước sự đời...Đó là tấm lòng và nỗi niềm của cụ Tam Nguyên ! Cảm ơn về cách lí giải của thầy Quốc Thường !
    Avatar
    http://nguyenhuynam.violet.vn/entry/show/cat_id/1425446/entry_id/1946949, bạn có thể tham khảo 1 số comment ở link đó!
    Avatar
    ĐH vừa vào thì thầy ra mất rồi ! Cảm ơn nhé !
    Avatar
    Chúc 4 khách và 3 thành viên vui nhiều chiều thứ 7 !
    Avatar
    Chào ĐH nhé. Em viết tắt : ĐH vừa vào thầy ra mất rồi. Làm cho tôi nhớ lại 1 câu chuyện có thật: trong buổi tập huấn cho HT về CNTT: có cô HT  sử dụng máy lần đầu hoài không vào IE được , có một thầy tiếp thì vào được. Thế là cô giáo la to: anh Th vào chút xíu là nó lên ngay, hay thật. Thế là cả lớp học cười ồ lên : Anh Th giỏi thật. Ngôn ngữ VN hay, phức tạp Hoa nhỉ !
    Avatar
    Hôm nào mấy bạn văn bình 2 câu kết của Truyện Kiều nhé!
    Avatar

    Thầy Thông thông cảm nhé ! Thầy nói vậy em thấy xấu hổ vì là giáo viên Văn mà câu chữ viết tắt lung tung cả ! Mọi người hiểu là được mà !

    Chúc thầy vui nhiều nhé chiều thứ 7 !

    Hai câu cuối của Truyện Kiều ư ? Lúc nào thầy nhé ! Cả một vấn đề đó thầy à !... 

     
    Gửi ý kiến

    ĐINH XÁ quê tôi