Hồn Việt

THỜI GIAN LÀ VÀNG

Mời dùng Trà

Quà cô Bích Vân tặng

02i

VIOLET MỪNG XUÂN

Quà chị Tươi Nguyễn

Ôn thi Toán THPT



Ảnh ngẫu nhiên

Video_13cailuongEnglish.flv Violet_giao_luuloan.swf Thien_nguyen_viole.swf Mungxuan.swf Happy_new_year.swf Down_on_the_farm__Bai_hat_thieu_nhi_tieng_Anh.swf Nguoi_Ve_Tham_Que__Beat_YeuCaHatcom.mp3 Videoplayback_.flv 31VVQ.flv Be_nhay_nhu_nguoi_lon.flv Newyear20151.swf Images_31.jpg Tim_em_loan.swf Nhmoi.swf NEU3.flv Neu_em_la.flv DC_loan_BCKT.swf Thammyhanquocjwgiamgiadacbietmung831.jpg CUUNON_CHUC_TET.swf

Tài nguyên dạy học

Lời hay ý đẹp

Hỗ trợ trực tuyến

  • (Mrs. Hoa)

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thời Tiết

    Thủ đô Hà Nội
    Hà Nội

    THÂN THƯƠNG CHÀO ĐÓN

    1 khách và 0 thành viên

    Đinh Tỵ thân yêu

    Một chút trong cuộc đời

    Con đường kỉ niệm

    TIỆN ÍCH ONLINE

    Kết nối yêu thương

    Đọc báo giúp bạn

    Thư giãn

    Đọc báo Online

    vui cùng ngoại hạng

    Vu lan nhớ MẸ

    Gốc > Văn - Thơ > Vườn Văn học > Chân dung văn học >

    BÙI GIÁNG RONG CHƠI MỘT NGÀY MỘT ĐỜI

    Xem h�nh

    Thi sĩ Bùi Giáng

    Trưa. Nắng gắt. Từ trên cầu Trương Minh Giảng một chiếc xích lô lao xuống bạt mạng, mọi người hốt hoảng nhảy tránh. Bỗng một người đàn ông ăn mặc kỳ quái - đầu đội nón lá, tay cầm gậy, còn quần áo thì vá chằn chịt đủ màu sắc rực rỡ như nhân vật Cái bang trong tiểu thuyết kiếm hiệp của Kim Dung xuất hiện.

     

    Bất chấp tốc độ của chiếc xích lô đang lao xuống, ông nhảy ra chặn đầu xe. Lạ thay, chiếc xích lô dừng phắc lại. Ông ta leo lên ngồi chễm chệ và xe tiếp tục chạy giữa phố xá bụi bặm. Những người bán hàng rong, bán quán cơm bình dân, bán thuốc lá lẻ, bán xăng lẻ lại xì xào: "Lại cái ông Bùi Giáng! Chiều nay, chắc số đề lại ra số ông địa nữa!". Không biết từ bao giờ, Bùi Giáng được tặng biệt danh "ông địa" ở khu vực chân cầu có dòng nước đục ngầu rác rưởi lặng lẽ trôi... Khi chứng kiến cảnh đón xe rất giang hồ kia, tôi bỗng xực nhớ đến một câu thơ mà ông đã viết cách đây hơn 20 năm: "Cộ xe nhiều anh như con hươu nhảy"! Một câu thơ rất nghịch ngợm, nhưng phản ánh được tâm trạng nguy khốn của một người không sao tương thích được với văn minh cơ khí. Thích hợp sao được khi mà Bùi Giáng đã "tự bạch" như sau: "Bùi Giáng (trung niên thi sĩ) thuở bé ham đọc thơ bỏ học về nhà quê chăn trâu làm thơ thật nhiều tặng chuồng chuồng và châu chấu" (Sa mạc phát tiết, NXB An Tiêm 1969).

    Bùi Giáng đó. Trong thơ ca ông là ông hoàng của thứ ngôn ngữ sang trọng, ước lệ hoặc kiểu chẻ ngôn ngữ ra làm năm làm bảy, tưởng rằng cà rỡn bông đùa nhưng ẩn tàng trong đó những triết lý thâm sâu không dễ gì đạt được nếu không phải là Bùi Giáng. Thế nhưng, trong đời sống hàng ngày, Bùi Giáng lại là người của phố xá rong chơi, bạn của những chai bia Chương Dương, Con Cọp, rẻ tiền mà người đối ẩm là bất cứ ai kiếm sống bằng những nghề lương thiện.

    Lần đầu tiên đến nhà riêng của Bùi Giáng, tôi đi với một người bạn gốc Do Thái. Căn phòng nhỏ trên lầu 1 nằm ở đường Trần Quang Diệu đón chúng tôi trong lặng lẽ. Căn phòng trống trơn, không một quyển sách, không có gì cả ngoài chiếc giường gỗ với chăn gối bừa bãi. "Thi si lớn của tôi đây sao?". Cô bạn gái của tôi hốt hoảng kêu lên bằng tiếng Việt. Một ông già ngồi câm lặng, ngơ ngát nhìn trời. Nắng chiều dội vào căn phòng tỏ ra hơi nống hầm hập. Không ai nói với ai lời nào. Cổ khát đắng. Một ly nước lọc cũng không có. Bùi Giáng ngồi như người mất hồn. Cô bạn gái đột nhiên bật khóc rắm rức như đứa trẻ. Tại sao? Ngay chính cô cũng khơng giải thích được. Tôi đã đọc Bùi Giáng ở ngoài phố, trong quán nhậu nhiều lần. Những lúc đó có thể nói với ông về mọi chuyện, không có chuyện gì đối với ông là nghiêm trọng cả, ngoại trừ - vâng, ngoại trừ... thi ca. Lúc Bùi Giáng đọc thơ, tôi có cảm giác như xem một pianist cuồng nhiệt biểu diễn. Còn nhớ trong một buổi nhậu ngoài lề đường Lê Văn Sĩ, giữa huyên náo của tiếng động cơ ầm ầm, Bùi Giáng nhất quyết rủ tôi đi tìm cho bằng được chà phê bình X. "Phải treo cổ nó lên vì in sai thơ Xuân Diệu hai chữ". Thái độ hung hăng khác hẳn thường ngày của ông làm tôi kinh ngạc. Thì ra, trong bài Lời kỹ nữ viết từ năm 1939 của Xuân Diệu như sau: 

    Người giai nhân: Bến đợi dưới cây già

    Tình du khách: Thuyền qua sông buộc chặt

    Không hiểu sao khi bình thơ Xuân Diệu, nhà phê bình X. lại in thành: "Người giai nhân: bóng đợi dưới trăng già". Lúc đó không có trong tay tập Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh - Hoài Chân hoặc tập Gửi hương cho gió của Xuân Diệu để kiểm chứng lại trí nhớ của Bùi Giáng nên tôi mới hỏi: "Ông Bùi ơi! Tại sao ông quả quyết Xuân Diệu dùng chữ cây chứ không phải chữ trăng?". Bùi Giáng liền lấy ngón tay trỏ và ngón cái khép lại thành vòng tròn. Tôi hiểu ý ông, vì trước đây ông đã từng viết "Vì em là con gái mang một cái gì (rất lạ) ở trong người". Ông nói tiếp: "Cái cây thì thẳng, cái vòng thì tròn mới đặt vào nhau được. Chứ đổi thành chữ trăng thì hiểu sai ý Xuân Diệu". Đó cũng là một cách thẩm thấu thơ rất... Bùi Giáng. Và vì vậy mà chỉ sai hai chữ sao ông đã nổi khùng lên. Chữ nghĩa đối với Bùi Giáng phong phú như một người nông dân gieo hạt vung vãi trên cánh đồng. Như đó là những hạt lúa chắc, không lẫn hạt lép bao giờ. Cho dù, ông làm thơ rất nhiều, rất nhanh, đặt bút xuống là thành thơ. Hãy để ý mà xem, những từ ngữ ấy đã sàng lọc chu đáo như thế nào. Đầu xuân năm 1992, tình cờ Bùi Giáng ghé lại Hội nhà văn. Tôi xin ông hai câu thơ, ông đặt bút viết ngay:

    Cuộc đời năm mới năm này

    Kể từ xa lắc sau này còn nghe

    Tháng dài ngày ngắn năm chày chày trôi

    Bỗng nhiên bất chợt rụng rời

    Ngày đi xa vắng trẫm ngồi xích lô!

    Tài thay, chỉ mấy câu mà đã vẽ lên một hình ảnh rất Bùi Giáng, không thể lẫn với ai. Tôi thích nhất là những lúc nhìn ông đùa giỡn với trẻ con ngoài đường phố. Những lúc đó ông hiền lành, vui nhộn, cầm gậy nhảy tít mù giữa phố xá để được đám trẻ nhỏ cười. Chính nhiều lần bắt gặp Bùi Giáng như thế nên tôi đã nghĩ khác về một câu thơ của ông. Bùi Giáng có làm một bài thơ tặng bà Thu Trang - Một Việt kiều ở Pháp - trong đó có câu: "Còn hai con mắt khóc người một con". Riêng câu thơ này nhạc sĩ tài năng Trịnh Công Sơn đã phổ thành ca khúc Con mắt còn lại. Trước khi thu băng phát hành rộng rãi, tôi đã được nghe chính Trịnh Công Sơn hát tại Nhà văn hóa Thanh Niên. Đêm ấy, khán giả bày tỏ nhiều cách hiểu khác nhau về một câu thơ của Bùi Giáng. Có người cho rằng Bùi Giáng khóc người phụ nữ đã có một con (tục ngữ Việt Nam có câu: "Gái một con trông mòn con mắt"). Nhưng theo tôi tính cách và cá tính Bùi Giáng như vậy thì nên hiểu rằng là ông chỉ khóc một con mắt thôi, còn một con không khóc để nhìn đời cho vui. Có gì phải khóc lóc bi thảm như vậy - khi mà "Như Lai rỡn từ bi, Jésus Christ rỡn bát ái, Sophocle rỡn trang nhã, thâm trầm kỳ tuyệt, Kim Dung rỡn bất tuyệt". Còn Bùi Giáng? "Khi viết văn tôi thường đùa giỡn pha trò cũng là trong ý đó. Ý riêng vốn không ưa vui cười mà buộc lòng phải viết văn cười vui nghịch để phù hợp với tinh thần suy tư Tồn thể học" (Bùi Giáng - tư tưởng hiện đại). Vậy đó, với Bùi Giáng, cứ tưởng tất cả là bông phèng, nghịch ngợm, bông đùa nhưng chính nó đã đặt ra bao nhiêu vấn đề nghiêm túc trong thi ca và đời sống.

    Có thể nói, chẳng ai có thể hiểu trọn vẹn về Bùi Giáng. Đa số cho ông là một nhà thơ điên. Trong tập tiểu luận Ngày tháng ngao du (NXB An Tiêm 1971), Bùi Giáng viết: "Nó điên? Nhưng điên một cách vui vẻ. Bạ đâu gọi đó là mẫu thân bát ngát của con. Người ta bảo rằng nó không điên. Có kẻ bảo rằng nó giả vờ điên, thì trước hết phải đặt câu hỏi: Sao gọi là điên? Nhưng mà? Nhưng mà đó là một câu hỏi chưa hề có lới giải đáp dưới gầm trời và suốt xưa nay vậy". Ông không điên, ông chỉ là một tâm trạng bi đát của một người bị hồn thơ bủa vây một cách khốc liệt. Trong lời tựa Tư tưởng hiện đại của mình, Bùi Giáng viết: "Sử dụng chi ngôn ngụ ngôn trùng ngôn phản ngữ hầu mong đạt tới cõi vô ngôn trong lời", hoặc ông tự thú một cách rất tỉnh táo: "Tôi làm thơ chỉ là một cách dìu ba đào về chân trời khác. Đi vào giữa trung tâm giông bão một lúc một thì lập thời xô ngôn ngữ thoát ra, phá vòng vây áp bức. Tôi gạ gẫm với châu chấu, chuồng chuồng mang trên hai đôi cánh mỏng bay bay đi. Bay về Tử Trúc Lâm, bay về Sương Hy Lạp, ghé Calvaire viếng thăm một vong hồn bát ngát, rồi quay trở về đồng ruộng làm mục tử chăn trâu". Có thể xem đây là một quan niệm về sáng tác rất độc đáo của Bùi Giáng? Thiết tưởng, trong vài ngàn trang tiểu luận về thơ và thơ của Bùi Giáng, chúng ta choáng ngợp trước những tiếng nói tỉnh táo dị thường: "Chúng ta quen thói ngong ngóng chạy đuổi theo mọi thứ trào lưu chủ nghĩa, chúng ta tuyệt nhiên không còn giữ một chút tinh thể cỏn con nào để thể hội rằng lục bát Việt Nam là một cõi thi ca hoằng viễn nhất, kỳ ảo nhất của năm châu bốn biển ba sông bảy hồ" (Tạp chí Văn 18-5-1973). Chính vì ý thức được như vậy, bằng tài năng tót vời của mình, Bùi Giáng đã trở thành một hiện tượng ngôn ngữ trong nguồn thơ lục bát. Ít có ai sử dụng từ ngữ, vần, nhịp nhuần nhuyễn, hiện đại, dân dã mà đầy tính triết học như thế trong thể thơ lục bát như Bùi Giáng. Ông không điên. Ông chỉ là một tâm trạng tuyệt vọng nhằm nỗ lực giải quyết những vấn đề tư tưởng đặt ra trong thời đại ông:

    Hãy mang tôi tới bất ngờ

    Giết tôi ngẫu nhĩ trong giờ ngẫu nhiên

    Không ai hiểu Bùi Giáng hơn Bùi Giáng, ông đã từng hoảng hốt kêu lên: "Chán chường thi ca mà vẫn cứ làm thơ hoài là đạo vậy". Trong "đạo thơ" thì ông là một người đã "đốn ngộ". Mọi sự lý giải đều không đứng vững trước hai câu lục bát bất tuyệt của ông:

    Ông vua kỳ vĩ thập thành

    Vì vui quá độ nên thành ra điên".

    (Tâm sự ông vua điên - Kiến thức ngày nay số 95, 1-1-1992)

    Đơn giản vậy thôi. Vậy mà từ tập thơ đầu tay Mưa nguồn (1962) - Vừa được Nxb Hội nhà Văn tái bản - đến nay, chưa ai có thể hiểu trọn vẹn về hiện tượng Bùi Giáng trong thi ca Việt Nam hiện đại. Tôi chỉ biết chắc chắn rằng, chưa một nhà thơ Việt Nam nào tự đặt và được thiên hạ đặt cho nhiều tên trào lộng như Bùi Giáng. Có lúc ông tự nhận là: Trung niên thi sĩ, Brigitte Giáng, Brigitte Giáng Bardot, Giáng Monroe, Đười Ươi thi sĩ hoặc Bùi Bê Bối, Bùi Bán Dùi, Bùi Bàn Dúi, Bùi Tồn Lưu, Bùi Tồn Lê v.v. Và tôi đã nghe thiên hạ gọi ông là Bùi Hiền Sĩ, Bùi Tiên Sinh, Bùi Chân Không, Ban Chủ Cái Bang, Quái Vật Linh Thiêng, Bùi Giáng Chủ, Bùi Số Dách v.v. Điều đó cho thấy ngay bản thân ông, sự tồn tại của ông cũng là một hiện tượng cà rỡn không kém.

    Bây giờ Bùi Giáng vẫn đi đứng giữa trần gian này một cách hồn nhiên và thong dong. Đã có quá nhiều người viết về Bùi Giáng. Còn tôi, tôi chỉ là một kẻ hậu sinh đã từng ngưỡng mộ tài năng ông ngay từ buổi đầu được đọc thơ ông. Mỗi lần gặp ông, bất chợt trong tâm tưởng tôi lại liên tưởng đến vài lời trong ca khúc Trịnh Công Sơn "Hãy cứ vui chơi mọi ngày, dù chiều nay không ai qua đây hỏi thăm tôi một lời... Dù ta như con đường dài vắng người...". Dù không hề tự ý thức như vậy nhưng Bùi Giáng vẫn cứ rong chơi. Rong chơi một ngày. Một đời...

    Hỏi tên? Rằng biển xanh dâu

    Hỏi quê? Rằng mộng ban đầu đã xa

    Hỏi tên rằng một hai ba

    Đếm là dịu tưởng đo là nghi tâm.

    (Ngày tháng ngao du)

    Lê Minh Quốc (Theo kienthucngaynay.vn)


    Nhắn tin cho tác giả
    Đỗ Thị Hoa @ 13:58 18/08/2012
    Số lượt xem: 730
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến

    ĐINH XÁ quê tôi