Hồn Việt

THỜI GIAN LÀ VÀNG

Mời dùng Trà

Quà cô Bích Vân tặng

02i

VIOLET MỪNG XUÂN

Quà chị Tươi Nguyễn

Ôn thi Toán THPT



Ảnh ngẫu nhiên

Video_13cailuongEnglish.flv Violet_giao_luuloan.swf Thien_nguyen_viole.swf Mungxuan.swf Happy_new_year.swf Down_on_the_farm__Bai_hat_thieu_nhi_tieng_Anh.swf Nguoi_Ve_Tham_Que__Beat_YeuCaHatcom.mp3 Videoplayback_.flv 31VVQ.flv Be_nhay_nhu_nguoi_lon.flv Newyear20151.swf Images_31.jpg Tim_em_loan.swf Nhmoi.swf NEU3.flv Neu_em_la.flv DC_loan_BCKT.swf Thammyhanquocjwgiamgiadacbietmung831.jpg CUUNON_CHUC_TET.swf

Tài nguyên dạy học

Lời hay ý đẹp

Hỗ trợ trực tuyến

  • (Mrs. Hoa)

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thời Tiết

    Thủ đô Hà Nội
    Hà Nội

    THÂN THƯƠNG CHÀO ĐÓN

    1 khách và 0 thành viên

    Đinh Tỵ thân yêu

    Một chút trong cuộc đời

    Con đường kỉ niệm

    TIỆN ÍCH ONLINE

    Kết nối yêu thương

    Đọc báo giúp bạn

    Thư giãn

    Đọc báo Online

    vui cùng ngoại hạng

    Vu lan nhớ MẸ

    Gốc > Văn - Thơ > Vườn thơ > Thơ và những lời bình >

    KHOẢNG TRỜI HỐ BOM- Lâm Thị Mĩ Dạ

    Ngoài bài thơ Truyện cổ nước mình, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ còn một bài thơ nữa được chọn in trong SGK văn học là bài Khoảng trời hố bom. Bà không nhớ bài thơ này được chọn in vào SGK năm nào mà chỉ nhớ làm bài thơ này để tri ân một tiểu đội thanh niên xung phong mà bà đã gặp trong những ngày đi thực tế trên tuyến đường Trường Sơn. Những con người mà theo bà "chuyện kể về họ thật mà như huyền thoại"…
     

    KHOẢNG TRỜI HỐ BOM 

    Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
    Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
    Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
    Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
    Đánh lạc hướng quân thù. Hứng lấy luồng bom…

    Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn
    Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái
    Một  nấm mộ nắng ngời bao sắc đá
    Tình yêu thương bồi đắp cao lên…

    Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
    Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
    Đất nước mình nhân hậu
    Có nước trời xoa dịu vết thương đau.

    Em nằm dưới đất sâu
    Như khoảng trời nằm yên trong đất
    Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
    Những vì sao ngời chói lung linh
    Có phải thịt da em mềm mại trắng trong
    Đã hoá thành những làn mây trắng ?
    Và ban ngày khoảng trời ngập nắng
    Đi qua khoảng trời em - Vầng dương thao thức
    Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực
    Soi cho tôi
    Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài.
    Tên con đường là tên em gửi lại
    Cái chết em xanh khoảng trời con gái
    Tôi soi lòng mình trong cuộc sống của em

    Gương mặt em bạn bè tôi không biết
    Nên mỗi người có gương  mặt em riêng… 

    Lâm Thị Mỹ Dạ - 1972

    Từ sự thật bi tráng

    Khi nghe tôi hỏi Khoảng trời hố bom còn trong trí nhớ của bà không, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ im lặng giây lát rồi mở blog của mình ra cho tôi đọc bài viết: "Vì sao tôi viết Khoảng trời hố bom".

    "Tôi nhớ một ngày trong chiến tranh. Tôi đi thực tế trên tuyến đường Trường Sơn. Tôi đã gặp và sống hai ngày với một tổ đội thanh niên xung phong. Họ có bảy cô gái. Người tiểu đội trưởng có vẻ già hơn so với các bạn của mình.  Tôi hỏi chị: - Sao chị chưa giải ngũ? Người phụ nữ có khuôn mặt gầy, khắc khổ, chậm rãi trả lời tôi: "Tôi đã được giải ngũ cách đây ba năm. Lúc đó tôi 24 tuổi. Tôi đã đi bộ mấy trăm cây số  với một chiếc ba lô để trở về quê hương. Quê tôi ở Thanh Hoá, cách cầu Hàm Rồng mấy chục cây số. Ở đơn vị, lâu lắm tôi mới nhận được thư của gia đình. Lá thư gần đây nhất của em gái tôi báo tin gia đình vẫn bình an. Vất vả, khó nhọc sau gần  20 ngày băng rừng, vượt núi, tránh bom đạn…, tôi mới bước chân lên được địa phận Thanh Hoá, quê tôi. Lòng tôi xốn xang, háo hức, vui sướng nghĩ đến phút đoàn tụ gia đình. Ông bà, cha mẹ, anh chị em, những người thân yêu mà tôi đã xa cách gần bốn năm nay.

    Rồi kìa, trước mặt tôi hiện ra bóng cây đa đầu làng thân thuộc. Cây đa đã bị bom chém cụt mấy cành, nhưng vẫn gan góc đứng giữa trời. Trời ơi, làng của tôi! Tôi kêu lên, nước mắt ứa trào. Tôi chạy như bay không còn biết mệt là gì… Đập vào mắt tôi là cảnh tan hoang của những ngôi nhà bị sập. Cây cối gãy đổ, xiêu vẹo. Các hố bom chồng chất nhau. Hoảng hốt, bàng hoàng, tôi chạy thêm một đoạn nữa. Tôi ước  tính đúng khoảng này là ngôi nhà của mình. Tôi đứng sững lại. Trước mắt tôi là một hố bom sâu hoắm. Một hố bom rất lớn, mà chỉ có bom tấn mới đào được như vậy. Tôi quỵ xuống. Người không còn cảm giác nữa… Bà con lối xóm chạy đến,  thấy tôi, họ kêu lên: - "Con ơi! Còn chi nữa con ơi! Ông bà, cha mẹ, anh em con ở dưới đó cả  rồi. Quả bom tấn rơi trúng hầm đã làm tan nát cả  nhà con rồi!" Đau đớn, tôi lấy tay cào bới đất đai tìm kiếm. Nhưng chính tôi cũng không biết mình tìm kiếm cái gì nữa. Bàn tay tôi quờ quạng đụng phải những mảnh bát vỡ nằm rải rác quanh miệng hố bom. Trời ơi! Những chiếc bát, bữa cơm đầm ấm của gia đình tôi! Còn đâu, còn đâu…?

     Tôi ở lại vài ngày trong gia đình người chị họ. Đó là những ngày kinh hoàng nhất trong đời tôi. Đau đớn đến vô cảm. Tôi như người mất hồn. Sau đó, khi đã trấn tĩnh lại, tôi quyết định vác ba lô trở về đơn vị để tiếp tục chiến đấu trả thù cho những người thân yêu… Bây giờ, nơi này là tổ ấm, là ngôi nhà duy nhất của tôi. Tôi sẽ ở đây cho đến ngày thống nhất Đất nước".

     … đến "Khoảng trời hố bom"

    Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ tiếp tục câu chuyện: "Đầu năm 1972, Mỹ ngừng ném bom miền Bắc. Tôi có dịp trở lại con đường Trường Sơn, tìm gặp lại đội thanh niên xung phong năm xưa, thì được tin họ đã đi sâu vào chiến trường. Không biết họ sống chết thế nào. Đi thêm vài chục cây số nữa, tôi gặp rất nhiều hố bom đọng đầy nước. Những ngày ác liệt trong tiểu đội của họ ai còn? ai mất? Có bao nhiêu chiến sĩ đã hy sinh trên những tuyến đường ra trận. Chuyện kể về họ thật mà như huyền thoại. Đêm đêm, khi máy bay Mỹ quần đảo, ném bom hòng triệt phá con đường lưu thông Nam - Bắc. Đã có biết bao người lính cảm tử, tự mình thắp lên những ngọn đuốc đánh lạc hướng máy bay địch, kéo luồng bom đạn về phía mình, để cứu con đường khỏi bị thương. Hiếm hoi có người trở về. Còn những người hy sinh, thân xác họ hòa vào đất đai dưới đáy hố bom.


    Tôi nhìn xuống hố bom. Nước đọng lại những khoảng trời trong ngắt. Một cánh chim bay qua. Một đám mây bay qua. Cả mặt trời cũng dừng lại nơi này. Ai đã chết ở đây? Là ai? Là ai?... Tôi nhớ đến những người lính cảm tử, những người nữ thanh niên xung phong mà tôi đã gặp. Biết đâu họ cũng đã hoá thành một  khoảng trời trong hố bom này!

    -  Các bạn ơi! Các bạn ở nơi nào ? Tôi kêu lên. Im lặng. Không có tiếng trả lời. Mà chỉ có những khoảng trời lặng lẽ vời vợi nhìn tôi.

     Bài thơ Khoảng trời hố bom của tôi đã được viết ra từ sự thật bi tráng đó.

    (Theo Thể thao & Văn hoá)


    Lời bình của người yêu thơ:

    QĐND - Chiến tranh, đạn bom, sự hy sinh cao cả của những chàng trai, cô gái trong độ tuổi thanh xuân-đề tài ấy đã trở thành một vùng thẩm mỹ quen thuộc để các nhà thơ thời chiến hướng đến. Khoảng trời-hố bom là lời tri ân của nữ nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ đối với những con người đã gửi thân mình vào đất đai để làm nên lịch sử. Cái ý toát lên từ bài thơ giản dị là những cảm nghĩ chân thành về cái chết đã hóa thành bất tử của những người nữ thanh niên xung phong, sự hy sinh để gieo niềm tin vào cuộc sống, vào tương lai cho những người đang sống và chiến đấu.

    Viết về sự hy sinh để gửi thác niềm tin vào tương lai, viết về đau thương mà không gợi lên bi lụy, ý tưởng ấy đã từng đằm sâu trong tác phẩm của nhiều nhà thơ thời chiến. Đến lượt Lâm Thị Mỹ Dạ lại chọn cho mình một thi tứ riêng, cách cấu trúc thơ riêng, làm nên Khoảng trời-hố bom mang hồn riêng của một cây bút nữ. Ý và tứ trong bài thơ đã đan hòa nhuần nhuyễn, khiến lời thơ mộc mạc, chân thật mà xúc động, có sức khái quát cao. Hình tượng thơ, ngôn ngữ, nhịp điệu thơ được triển khai theo tứ riêng nên ý thơ dẫu quen mà bài thơ vẫn lạ, vẫn rung động lòng người. Ý và tứ thơ đã đan kết làm một ngay trong tiêu đề bài thơ. Hai hình ảnh “khoảng trời” và “hố bom” mang tính chất đối lập ấy đặt cạnh nhau, nối với nhau bằng một dấu gạch ngang gợi lên sự liên tưởng, so sánh: Khoảng trời-hố bom, sự sống-cái chết, hòa bình-chiến tranh... Một dòng chảy ngầm sau văn bản đã được khơi nguồn, dẫn tứ cho bài thơ được triển khai, mở đầu bình dị như câu chuyện của bà, của mẹ vẫn kể ngày nào:

    Chuyện kể rằng…

    Cuộc đời của người nữ TNXP được kể lại chỉ với năm dòng thơ nhưng người đọc vẫn cảm nhận được từ câu chuyện ấy một cuộc sống đẹp, một tâm hồn đẹp. Những động từ: Cứu, thắp lên, hứng... gợi ý niệm về sự hy sinh, lòng dũng cảm. Người con gái ấy đã nhận về mình tất cả hiểm nguy, bất chấp cả cái chết kề bên để đoàn xe kịp giờ ra trận. Trong lòng cô là lý tưởng được dâng hiến, sức mạnh của cô là tình yêu Tổ quốc rạo rực: Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa/ Đánh lạc hướng thù hứng lấy luồng bom... Tình yêu Tổ quốc đã được hình tượng hóa thành ngọn lửa cháy bùng. Ánh sáng từ ngọn lửa ở đoạn đầu đã bắt dẫn thành một chuỗi hình ảnh mang tính biểu trưng cao ở những đoạn tiếp theo: Ngọn lửa - vì sao ngời chói lung linh - vầng mây trắng - vầng dương... Những hình ảnh này mang ý nghĩa vĩnh hằng của thiên nhiên. Trong suy tưởng của tác giả, sự hy sinh của cô gái là sự hóa thân vào cuộc sống vĩnh cửu. Sự bất tử hóa cái chết của “em” được toát lên từ chính cách xây dựng hình ảnh sóng đôi: Tâm hồn em - vì sao ngời chói lung linh/ thịt da em - vầng mây trắng/ trái tim em - mặt trời... Tính liên kết về tứ trong các đoạn thơ được thể hiện rõ trong cách sắp xếp và liên tưởng những cặp hình ảnh sóng đôi ấy. Người nữ TNXP đã hiến dâng tuổi xuân cho đất nước, sự hy sinh của cô không chỉ hóa thân vào những hình ảnh thân thuộc của quê hương mà còn hiện hình trong cuộc đời của những người đang sống: Cái chết em xanh khoảng trời con gái/ Tôi soi lòng mình trong cuộc sống của em...

    Có một hình ảnh xuyên suốt bài thơ-một chất keo kết dính câu chữ trong bài lại với nhau, tạo nên tứ thơ độc đáo-ấy chính là hình ảnh khoảng trời. Trong năm lần xuất hiện (kể cả ở tựa đề) thì có bốn lần nó mang ý nghĩa như là sự hóa thân của người con gái: Khoảng trời - khoảng trời đã nằm yên trong đất - khoảng trời em -– khoảng trời con gái... Những định ngữ khác nhau làm cho hình ảnh thơ lặp lại nhiều mà không hề nhàm chán. Trái lại, càng đọc, ta càng cảm nhận độ chín của cảm xúc nhà thơ. Chính hình ảnh được nối kết theo hệ thống này đã giữ cho tứ thơ luôn tuôn chảy theo dòng suy tưởng của tác giả.

    Lâm Thị Mỹ Dạ khép lại dòng cảm xúc của mình bằng một lời tri ân mộc mạc: Gương mặt em, bạn bè tôi không biết/ Nên mỗi người có gương mặt em riêng! Từ cuộc đời đầy ý nghĩa của người nữ thanh niên xung phong, lời thơ mở ra nhiều suy tưởng nơi người đọc. Dẫu không biết gương mặt cụ thể của em, song mỗi người đều lưu giữ lại gương mặt em riêng trong tâm trí. Đó là sự nhớ ơn, sự tri ân của người đang sống với “khoảng trời xanh màu con gái” của em. Cách kết thúc này tương ứng với cách mở đầu bài thơ, cũng nhẹ nhàng, thủ thỉ như một lời tâm tình... Tứ thơ là sợi chỉ đỏ dẫn kết hệ thống hình ảnh, ngôn từ. Tứ thơ vận động từ cụ thể đến khái quát, kết hợp với dòng cảm xúc chân thành đã khiến ý thơ bộc lộ đầy xúc động. Tứ thơ, ý thơ hòa kết đã nâng bài thơ trở thành một trong những thi phẩm tiêu biểu của thơ ca thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

    MiLi



    Nhắn tin cho tác giả
    Đỗ Thị Hoa @ 14:39 01/04/2012
    Số lượt xem: 5795
    Số lượt thích: 0 người
    Avatar

    Sang thăm chị ĐH chúc chị tuần mới nhều niềm vui. chúc trang riêng ngày càng phát triển

    Avatar

    Em cũng vui nhiều nhé QT !

     
    Gửi ý kiến

    ĐINH XÁ quê tôi